Pediatri eğitimi sırasında asistan arkadaşlarımızın destek aldığı birçok Türkçe ve

İngilizce kitaplarımız mevcuttur. Bu eğitime katkıda bulunmak amacıyla çok değerli

meslektaşım Dr. Saime Sündüs Uygun ile beraber bu kitabı ortaya çıkardık. Temel

pediatri bilgilerini özetleyerek okunması kolay bir hale getirdik. Umarım kitabımız

tıp eğitimi alan tüm hekimlerimize fayda sağlar. Kitabın basılmasına katkıda bulunan

Dr. Yunus Emre PURUT ve tüm Modern Tıp Kitabevi çalışanlarına teşekkürü bir borç

bilirim.

Dr. Nazlı Dilay GÜLTEKIN

Ankara, 2021

Bu kitap; kadın hastalıkları ve doğum hekimleri, pelvik cerrahi ile ilgilenen ürologlar, genel cerrahlar; uzman ve asistan hekimler ve tıp fakültesi öğrencileri için klinik ile ilişkili temel pelvik anatomi baz alınarak ameliyat ve kadavra diseksiyon görüntülerinden hazırlanmıştır. Cerrahi yaklaşım ile ilgili merak ettiklerinize anatomiyi nasıl kullanacağınızı anlatarak cevap bulmayı amaçladık. Eğitim hayatımda bana bilgi ve görgüsünü sunan tüm hocalarıma ve çalışma arkadaşlarıma teşekkürlerimle… Beni yetiştiren annem ve babama, varlığını hep hissettiğim kardeşime ve bana her zaman destek olan eşime teşekkürlerimi sunarım                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                   Dr.İlker SELÇUK  (MD-PhD) Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Ankara Şehir Hastanesi, Kadın-Doğum Hastanesi, Jinekolojik Onkoloji Kliniği (Jinekolojik onkoloji uzmanı) Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi Anatomi Anabilim Dalı (Anatomi doktora) European Network of Young Gynae-Oncologists (ENYGO) Yönetim Kurulu Üyesi Cerrahi Anatomi ve Teknolojileri Derneği Genel Sekreteri

Çok değerli okuyucularımız,

Bilim tarihinin tozlu sayfaları karıştırıldığı zaman bilim ve insanlığın ilerlemesinde

hayvan deneylerinin çok önemli bir yeri olduğunu görmekteyiz. Dünya tarihinde birçok

insanın kaybedilmesine neden olan sayısız hastalığın patofizyolojisinin ortaya konmasına

ve tedavilerinin bulunmasına hayvan deneyleri aracılık etmiştir. Bunun yanında bu tarihsel

süreçte birçok hayvan da belli bir amaca hizmet etmeksizin deney yapılması uğruna ve/veya

insanlığa fayda sağlamayacak bir yolda maalesef telef olmuştur. Bu bilgilerin ışığı altında,

2018 yılında Türkiye’de bir ilk olarak konu ile ilgili farkındalığı arttırmak ve eğer kendi disiplinimiz

ile ilgili bir hayvan deneyi yapılacaksa bilinçli ve planlı bir şekilde hareket edilmesi

adına “Kadın Doğum Disiplininde Hayvan Deneyi Modelleri” kursumuzu gerçekleştirdik.

Kursumuza gelen yoğun talep ve kursiyerlerimizle yaptığımız fikir alışverişleri neticesinde

konu ile ilgili ciddi bir açığın olduğunu belirledik. Bu yoldan hareketle eğitim ve bilim gönüllüsü

olarak bizler, bu açığı kapatmak ve daha geniş kitlelere ulaşmak hedefi ile elinizdeki

kitabı hazırlamaya karar verdik. Ülkemizde bir örneği olmayan kitabımızın hazırlanmasında

konusunda teorik ve pratik açıdan en deneyimli bilim insanları görev aldı. Kadın

Doğum disiplini ile ilgili bir deney planlanacağı zaman araştırmacının her türlü sorusuna

yanıt bulabilmesi hedefi ile ayrıntılı ve titiz bir çalışma süreci sonunda bölümler belirlendi.

Disiplinimizle ilgili nerede ise bütün modelleri içeren kitabımızın eksiksiz olması için azami

özen gösterildi ve kitabımız bu hali ile siz değerli okuyucularımızın beğenilerine sunuldu.

Bu kitaptaki amacımız hiçbir şekilde bilim insanlarının hayvan deneylerine teşvik

edilmesi değildir. Bilakis, çok ince elenip sık dokunduktan sonra sadece bilim ve insanlık

adına olacak ise hayvan deneyi yapılmasının altını çizmektir. Yapmış olmak için hayvan

deneyi yapılmaması gerekliliğini akıllarımıza kazımaktır. Disiplinimizle ilgili bir deney

planlanacak ise modelin doğru bir şekilde kurgulanmasını ve deneyin minimum hayvan

ile yürütülmesini sağlamaktır. Hayvan deneylerinde etik ilkelerden hiçbir şekilde taviz verilmemesi

gerekliliğini ve hayvan refahına azami özen göstererek hareket edilmesinin önemini

vurgulamaktır. İşte sayılan tüm bu kavramlar ile ilgili farkındalığı yaratmak da birincil

amacımızdır.

Dünyanın bitimsiz gelişiminin bir parçası da şüphesiz ki cerrahi ve tıbbi disiplinlerin ortaya çıkışı, var olanların dönüşerek gelişmesi ve birbirine eklemlenerek yeni disiplinler oluşturması. Kadın Genital Plastik/Kozmetik Cerrahisi de, gücünü toplumsal yapı ve bireysel ihtiyaçlardan alan bir disiplin ve gelişimi, düşünülenden çok hızlı. Bunu en başta, bireylerin psikolojik durumlarının genital bölge görünümüyle doğrudan ilişkisinin olmasına bağlıyorum. İkincil olaraksa ilişkilerin seyrini değiştiren bir  etkisi olmasına. Son yıllarda yaygınlığı ve popülerliği artmış görünse de mesleki deneyimlerim bana bunun, aynı zamanda beklenen bir fırsat ve hayal edilen bir imkan olduğunu yıllardır işaret etmekteydi. Pek çok kadın ve erkek, cinselliklerinin ve ilişkilerinin olumlu gelişimi için değişime ihtiyaç duyuyordu. Yaygınlaşmasıyla, ulaşılabilirliği artan Kadın Genital Plastik/Kozmetik Cerrahisi sayısız koldan gelişmeye ve cinsel fonksiyonların düzenlenmesine katkı sağlamaya devam ediyor. Bu kitabı okuyarak erittikçe, başka dilde yazılmış bilgiyi, dünyada en iyi bildiğiniz dile çevirdikçe anlıyorsunuz ki bilgi, evrenseldir. Ve bilgi, vazgeçilemezdir. Vazgeçilemez olanı insanlığın hizmetine sunmak için çabalayan tüm uzmanlarımıza sonsuz saygıyla.

Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı

Op. Dr. Gökçen Erdoğan

Nisan 2020 

ANKARA

Current Tanı ve Tedavi  Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon

Alanında en çok tercih edilen kitap serisi LANGE-Current'dan,

Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon alanında yazılmış ilk eser.

Üstelik aynı anda Türkçe.

Alanındaki en seçkin kurum olan Türkiye Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Derneği tarafından tercüme edilmiştir.

Hakkında  Patoloji ve komplikasyonlarda dahil olmak üzere FTR hastasına pratik ve kolay yaklaşım için bulunmaz bir kaynaktır. Alanında en son güncel tedavileri içermektedir. Kanıta dayalı tıp ile FTR’nin klinik yönlerinin üzerinde durmaktadır.  Anatomi kinesiyoloji ve mekanik de dahil olmak üzere tedavi egzersizleri ve yöntemlerinin üzerinde durmaktadır. Kitabımızda  kas-iskelet, ultrason, omurga ve eklem enjeksiyonları gibi hekimler tarafından gerçekleştirilen tanı ve tedavi prosedürlerine ilişkin yorumlar yer almaktadır. Kitabımız birinci basamakta da neler yapılması gerekenleri anlattığı kapsamlı konularla sona ermektedir.

Değerli meslektaşlarımız, yoğun çalışmalar sonucu ortaya çıkardığımız “Kadın Hastalıkları ve Doğum Kitabı”nı sizlere sunmaktan büyük bir gurur duymaktayız.

Bu kitabın hazırlanmasındaki temel amacımız kadın hastalıkları ve doğum alanında Türkçe kitabı eksikliğini gidererek, konuları güncel bilgiler ışığında derleyen, tüm öğrenci ve meslektaşlarımızın kolaylıkla okuyacağı, günlük pratik kullanımdan sınavlara hazırlanmaya kadar geniş bir yelpazede kullanılabilecekleri bir kitap oluşturmaktı. Kitabımızın tıp fakültesi stajyerleri ve uzmanlık öğrencilerinin yanı sıra, yan dal uzmanlık öğrencilerine, uzmanlara ve doçentlik sınavlarına hazırlanan tüm meslektaşlarımıza faydalı bir kaynak olacağını düşünmekteyiz.

Kitabın hazırlanması aşamasında birçok Türkçe ve yabancı kadın hastalıkları ve doğum referans kitabı incelenmiş olup, bazı kitaplarda gözden kaçmış olabilecek bütün konular bizim kitabımızda kapsanacak şekilde bir içerik oluşturulmuş, bu şekilde kadın doğum ile ilgili tüm konuların kapsanmasına çalışılmıştır. Bölümler oluşturulurken okuyucuya gerekli bilgiyi verecek şekilde detaylı olması ve güncel literatürü kapsamasına özellikle dikkat edilmiştir.

Kitabımız temel olarak 7 ana bölümden oluşmaktadır: Kadın Üreme sistemi, anatomi, embryoloji, histoloji, fizyoloji: Giriş, Genel Obstetrik, Yüksek Riskli Gebelik, Gebeliğin Cerrahi ve Medikal Komplikasyonları, Genel Jinekoloji, Jinekolojik Onkoloji, Reprodüktif Endokrinoloji ve İnfertilite’dir. En önemli özelliği tüm konuları kapsayacak şekilde, geniş konu içeriğine sahip olmasıdır.

Bonney’s Jinekolojik Cerrahi’nin 12. baskısını dilimize

kazandırmış bulunmaktayız. Çalışmalarımızın önemli

bir bölümü küresel Covid-19 salgını koşullarında yürütülmüş

olduğundan dolayı meydana gelen kısa gecikme

tüm yazarlar ve Modern Tıp Kitabevi görevlilerinin titiz

ve özverili çalışmaları ile aşılmıştır.

Konu ve bölüm başlıklarının dağıtımı aşamasında

yazarın ilgi ve ağırlıklı çalışma alanı dikkate alınarak

seçim yapılmıştır. Orijinal metnin Türkçemize tercümesinde

tüm bilimsel içeriğin en doğu ve anlaşılır biçimde

yansıtılması amacı güdülmüştür. Kanımca, tüm yazarların

üstün gayret ve çabaları ile bu amaca ulaşılmış ve

Jinekoloji ve Obstetrik alanında eğitim alan ve sahada

görev yapan tüm genç meslektaşlarımıza temel cerrahi

prensipler ve uygulamalar konusunda yol gösterici olduğu

kadar, alandaki yenilikler hakkında bilgi sunan bir

eser ortaya çıkarılmıştır. Bonney’s Jinekolojik Cerrahi’nin

yüz yılı aşan geçmişi de buna dayanmaktadır - sağlam

ve evrensel temel cerrahi prensip ve tekniklere ek olarak

kendi alanında ulaşılan en son bilgi ve uygulamaları

sunmak. Bu anlamda, uzun ve başarılarla dolu bir mesleki

yaşama adım atan genç meslektaşlarımız için ilham ve

güç kaynağı olması konusundaki dilek ve inancımı ifade

etmek isterim.

Özverili ve gayretli çalışmaları ile İngilizce orijinal

metindeki tüm bilimsel içeriği mükemmel bir şekilde

Türkçemize aktaran tüm yazarlarımıza sarf ettikleri yoğun

emek ve fedakarlıkları için en derin teşekkürü borç

bilirim.

Kitabın indeks bölümünün düzenlenmesi ve son şeklini

almasındaki yardımları için değerli genç mesai arkadaşlarım

Dr. Batuhan ASLAN ve Dr. Koray Görkem

SAÇINTI’ya ayrıca teşekkür ederim.

Bonney’s Jinekolojik Cerrahi’nin son baskısının Türkçemize

çeviri görevini ikinci kez bizlere veren Modern

Tıp Kitabevi yöneticilerine ve tüm diğer çalışanlarına

nezaket ve profesyonel çalışmalarından dolayı minnettarım.

Tüm bilimsel içeriğin güzel bir kitap şeklinde

vücut bulması onların gayretli ve dikkatli çalışmaları ile

mümkün olabilmiştir.

Jinekolojik ve Obstetrik alanında eğitim alan, tüm

zorluklara rağmen çalışan ve yılmadan fedakarca görev

yapan tüm meslektaşlarım için yararlı olmasını dilerim.

Dr. Ruşen AYTAÇ

Ekim 2020

KRONİ PELVEK AĞRI – Erkut ATTAR

Pelvik ağrının tüm dünyada liderliğini üstlenen ve bu kouya özel olarak eğilen ilk kurum olan International Pelvic Pain Society (IPPS) ile tanışılması ülkemizde pelvik ağrı konusunda önemli bir farkındalık artışına neden oldu. Bu farkındalıkla birlikte pelvik ağrıya yol açan endometriozis dışı durumların aynı anda bulunabileceği ve/veya komorbidite olarak karşımıza çıkabileceği gerçeği karşımızda daha net olarak belirdi. Pelvik ağrısı olan hastalara multidisipliner bir yaklaşımın bilgi artışı, tanı ve tedavi için ne denli gerekli ve önemli olduğunu bizlere anlattı. Bu farkındalık ile birlikte 2010 yılında Türk Alman Jinekoloji Vakfı (TAJEV) Kongresinde Pelvik Ağrı ile ilgili özel oturumlar düzenledik. İzleyen süre içerisinde başından beri bu gelişmelere vesile olan North Westen Üniversitesi’nden değerli hocamız Prof. Dr. Serdar Bulun’un da desteği ile ilk IPPS toplantısını 2011 yılında yüksek sayıda uluslarası katılımla İstanbul’da gerçekleştirdik. İstanbul kongresi pelvik ağrı konusunda farkındalığı artırmak üzere atılan en ciddi adım olmakla kalmayıp, bu konuda uzman yetiştirilmesi, tüm dünyada eğtimin standart hale getirilmesi gibi konuların uluslarası düzeyde ele alındığı ve Amsterdam’da, 1. Dünya Pelvik Ağrı Kongresi’nin yapılmasına zemin hazırlayan bir toplantı oldu. Bu kongreye IPPS olarak önemli derecede destek verdik ve bilimsel katkı sağladık. Bu toplantının konularını içeren ve bizim de endometriozis konusunda katkıda bulunduğumuz bir Pelvik Ağrı kitabı Prof. Dr. Bert Messelink’in editörlüğü altında o yıllarda yayınlandı.

Pelvik ağrının en sık nedeni olan endometriozis jinekolojinin alanına girmektedir. Tüm dünyada jinekoloji pelvik ağrı derneklerinde amiral gemisi olarak yer almaktadır. Ülkemizde de bu felsefe ile hareket edilerek, 11 Mart 2016 tarihinde Pelvik Ağrı ve Endometriozis Derneği kuruldu. Gerek IPPS’ten alınan ilham ve vizyon, gerekse Türkiye’de konuya duyulan ilgi sonucunda dernek hızla büyüyerek 2017 yılında ülkemizde ikinci pelvik ağrı toplantısını gerçekleştirdi

Dünyanın bitimsiz gelişiminin bir parçası da şüphesiz ki cerrahi ve tıbbi disiplinlerin

ortaya çıkışı, var olanların dönüşerek gelişmesi ve birbirine eklemlenerek yeni

disiplinler oluşturması.

Kadın Genital Plastik/Kozmetik Cerrahisi de, gücünü toplumsal yapı ve bireysel

ihtiyaçlardan alan bir disiplin ve gelişimi, düşünülenden çok hızlı. Bunu en başta, bireylerin

psikolojik durumlarının genital bölge görünümüyle doğrudan ilişkisinin olmasına

bağlıyorum. İkincil olaraksa ilişkilerin seyrini değiştiren bir etkisi olmasına.

Son yıllarda yaygınlığı ve popülerliği artmış görünse de mesleki deneyimlerim bana

bunun, aynı zamanda beklenen bir fırsat ve hayal edilen bir imkan olduğunu yıllardır

işaret etmekteydi. Pek çok kadın ve erkek, cinselliklerinin ve ilişkilerinin olumlu gelişimi

için de- ğişime ihtiyaç duyuyordu. Yaygınlaşmasıyla, ulaşılabilirliği artan Kadın

Genital Plastik/Kozmetik Cerrahisi sayısız koldan gelişmeye ve cinsel fonksiyonların

düzenlenmesine katkı sağlamaya devam ediyor. Bu kitabı okuyarak erittikçe, başka

dilde yazılmış bilgiyi, dünyada en iyi bildiğiniz dile çevirdikçe anlıyorsunuz ki bilgi,

evrenseldir. Ve bilgi, vazgeçilmezdir. Vazgezçilmez olanı insanlığın hizmetine sunmak

için çabalayan tüm uzmanlarımıza sonsuz teşekkürler.

Oldukça fazla görsel içeriğiyle (3 boyutlu görüntüler dahil)
bu kitap doğumsal anomalilerin, ilişkili klinik görüntüler yardımıyla,
belirlenmesi ve tanı konulması aşamalarında okuyucularına
yardımcı olacaktır. Geniş bir spektrumda fetal
anomalilerin ayırıcı tanılarının yapılmasında güncel bilgiler
ışığında önerilerde bulunulmuştur. Her anomali hakkında,
karakteristik özellikleri, patogenez ve etiyolojisi, ayırıcı tanısı,
prognozu ve yönetimi ile ilgili standart ve takibi kolay
bir düzende bilgi verilmektedir. Bu baskıda ek olarak ilk trimester,
enfeksiyon ve çoğul gebelik kısımları eklenmiş olup
kardiyak anomalilerle ilgili önemli miktarda bilgi eklenmiştir.
İçerik: Fetüsün anatomik incelemesi ve fetal anomalilerin erken tanısı * Santral ve periferal sinir
sistemi anomalileri Baş, yüz ve boyun anomalileri Kistik higroma ve immün kaynaklı olmayan
hidrops fetalis Toraks anomalileri Gastrointestinal sistem ve karın ön duvarı anomalileri * Üriner
sistem ve eksternal genitalya anomalileri * İskelet displazileri ve kas sistemi anomalileri: tanısal
algoritma Kromozomal ve kromozomal olmayan sendromlar Fetal enfeksiyonda ultrasonografi *
Çoğul gebelikte ultrasonografi
Dario Paladini, MD, Başkan, Fetal Tıp ve Cerrahi Ünitesi, Gaslini Çocuk Hastanesi, Cenova, İtalya
Paolo Volpe, MD, Başkan, Fetal Tıp Ünitesi, Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı, Hospitals
Di Venere ve Sarcone, Bari, İtalya
Çeviri Editörü Dr. Özgür Özyüncü, Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Kadın Hastalıkları ve
Doğum Anabilim Dalı, Ankara, Türkiye
Yves Ville’in önsözü

Williams Obstetrik 26. Baskı 
Williams Obstetrik Kitabı: Obstetrikte Altın Standart Williams Obstetrics 26. baskısı, kadın doğum uzmanları, ebeler ve aile hekimliği uzmanlıkları başta olmak üzere, tüm sağlık profesyonellerine hitap eden, nesillerdir güncelliğini koruyan bir referans kitabıdır. Alanında en güvenilir kaynak olarak bilinen bu eser, hem preterm doğum gibi obstetrik komplikasyonlardan fetal hastalıklara kadar her detayı ele almakta hem de cerrahi ve tıbbi tedavi rehberleri sunmaktadır. Fetal tıptan, gebelik sırasında yaşanan yaygın patolojik durumlara kadar geniş bir yelpazede bilgi sunan bu eser, yeni literatür güncellemeleri ve klinik ipuçları ile doğru teşhis ve uygulamalı tedavi stratejileri için güçlü bir kaynaktır.

Kitabın Temel İçeriği ve Öne Çıkan Özellikleri

• Maternal ve fetal tıpta kapsamlı bilgi: Gebelikle ilişkili patolojik durumları anlamada en güncel yaklaşımlar.
• Hipertansiyon ve hemoraji: Gebelikte sık karşılaşılan bu komplikasyonlar için kapsamlı bölümler.
• Prenatal bakım ve doğum: Doğum öncesi ve doğum sırasında annenin sağlığı için gerekli tüm bilgiler.
• Fetal gelişim ve hastalıklar: Fetal hastalıkların tanı ve tedavi süreçlerine özel olarak odaklanılmış yeni içerik.
• Klinik ipuçları: Yoğun çalışan klinisyenler için hızlı ve pratik bilgiler.
• +3000 yeni literatür: 2021'e kadar olan en son araştırmalarla desteklenmiş içerik.
• 900’den fazla güncellenmiş şekil ve grafik: Sonogramlar, manyetik rezonans görüntüleri ve fotoğraflarla zenginleştirilmiş, görsel ağırlıklı içerik.

Neden Williams Obstetrik 26. Baskı Tercih Edilmeli?

• Kanıta dayalı bilgiye erişim: Klinik deneyimlere dayalı, kanıta dayalı rehber niteliğinde olan içerik.
• Geniş kapsamlı rehberlik: Doğum öncesi, doğum ve postpartum süreçlerin her aşamasında tam kapsamlı bilgiler sunar.
• Gelişmiş fetal tanı: Fetal bozuklukların teşhis ve tedavisinde en yeni teknolojilere dayalı bilgiler.
• Cerrahi ve tıbbi tedaviler: Operatif tedavi ve konservatif yaklaşımlar için geniş kapsamlı bölümler.

Kimler İçin Uygun?

• Kadın doğum uzmanları
• Aile hekimleri
• Maternal-fetal tıpta uzmanlaşan doktorlar
• Ebeler
• Tıp öğrencileri ve asistanları
• Obstetrik ve jinekoloji alanında uzmanlık düşünen hekimler

Kitapta Ele Alınan Ana Konular

1. Maternal Anatomi ve Fizyoloji: Gebelik süresince kadın vücudundaki değişimlerin anlaşılması.
2. Doğum Öncesi Bakım: Gebelikte hem anne hem de bebek sağlığı için alınması gereken önlemler.
3. Preterm Doğum: Erken doğum vakalarının yönetimi ve tedavi yaklaşımları.
4. Gebelikte Hipertansiyon: Yüksek tansiyonun komplikasyonları ve tedavi yöntemleri.
5. Fetal Bozukluklar: Gebelikte fetal hastalıkların tanı ve tedavi süreci.
6. Gebelikte Enfeksiyonlar ve Kanamalar: Annede ve fetüste gelişebilecek ciddi enfeksiyon ve kanama sorunları.
7. Fetal Görüntüleme ve Tanı: Gelişmiş tanı teknikleriyle fetal hastalıkların teşhisi.
8. Doğum Sonrası Bakım: Lohusalık döneminde annenin sağlığı ve izlenmesi gereken süreçler.

Queenan’ın Yüksek Riskli Gebelik Yönetimi kitabının Yedinci Baskısı için bu önsözü yazmaktan büyük mutluluk duyuyorum, hatta çok mutluyum! Kitap şu anda değerli meslektaşlarım Dr. Charles J. Lockwood ve Dr. Catherine Y. Spong tarafından düzenleniyor. Bu ders kitabının önceki baskılarında ve ortak editörlüğünü üstlendiğimiz ders kitapları olan Yüksek Riskli Gebelik Protokolleri: Kanıta Dayalı Yönetim üzerinde birlikte çalışma şansına eriştim. Contemporary ObGyn’in ardışık baş editörleri olarak ortak bir akademik geçmişi paylaşıyoruz. Toplantılarda ve havaalanlarında Dr. Lockwood ve Dr. Spong’un onları önceki baskılarda editör olarak bana katılmaya davet ettikleri, bir gün kitabı gelecek nesillere taşıyacakları yönündeki ateşli umutlarını hatırlarım. İşte o zaman geldi! Bu kitabın kökenlerine dönüp baktığımda, 1980’lerde Contemporary ObGyn’deki saygın yazarların harika makalelerinden türetilen bölümleri bir araya getirme şansına sahip oldum. Bu kitap başarılı oldu çünkü bu bölümler özlü, kanıta dayalı, güncel ve anlaşılması kolaydı - yoğun uygulayıcılar için mükemmel bir yönetim aracı. Önemli kavramları vurgulamak için klinik kısa öyküler içeriyordu. Önde gelen yazarların bu projeye katılmasını sağlamakta hiçbir zaman zorluk çekmedim ve bunun nedeninin aynı zamanda tutkulu eğitimciler, usta klinisyenler ve birlikte çalışmaya istekli inanılmaz meslektaşlar olmaları olduğunu biliyorum Bu kitabın her seviyedeki stajyerlerin yanı sıra yoğun uygulayıcılara ve deneyimli meslektaşlarıma da hitap edeceğini hep ummuştum. Kadın doğum ve anne-fetüs tıbbındaki sürekli değişen kanıtlar göz önüne alındığında, bölümlerin güncel olmasını ve daha önce açıklanmamış konuları ele alan yeni bölümlerin eklenmesini sağlamak kritik önem taşıyordu. Örneğin, bu baskıda SARS CoV2 virüsü, elektronik sigara kullanımı ve doğum yönetimindeki çeşitli gelişmeler yer alıyor. Son 40 yılı aşkın süredir doğum öncesi tarama ve teşhis alanında olağanüstü ilerlemeler kaydettik. Dr. Lockwood ve Dr. Spong liderliğindeki yedinci baskı, hekimler ve stajyerler için pratik bir yönetim yaklaşımı özetleyerek, ders kitabının klasik konumunu koruyor. Adımın bu kitapta yer almasından onur duyuyorum.

EPİGENETİK: GENOMUN SENFONİSİ adlı kitabımız, epigenetikteki temel soruları ve uygulamaları keşfederken, bu alandaki bilimsel gelişmeleri farklı disiplinlerdeki kullanım alanlarıyla güncel literatür ışığında ele almayı amaçlamaktadır. Epigenetik konusuna ilgi duyan lisans ve lisansüstü öğrencileri ile profesyoneller için tasarlanan bu eser, moleküler biyolojiden tıbba, eczacılığa kadar geniş bir yelpazede hazırlanmış olup, okuyucuların epigenetiğin büyüleyici biyolojisine olan ilgilerini ve meraklarını artırmayı hedeflemektedir. Amacımız, bu kitabı bir eğitim kaynağı olarak sunmanın ötesinde, genomun senfonisi olarak tanımladığımız epigenetiğin derinliklerine inmeleri için okuyucularımıza ilham vermektir.

Bu kitabın hazırlanmasında emeği geçen bölüm yazarlarına, öğrenciler için sağladıkları öğretim desteği ve gösterdikleri bağlılık için minnettarız. Kitabın her bölümündeki derinlik, yazarlarımızın uzmanlık alanlarındaki bilgi birikiminin bir yansımasıdır.

Ayrıca, kitabımızı basan Modern Tıp Yayınevi’ne, bu yolculuğa çıkarken sundukları değerli destekleri için sonsuz teşekkür ederiz.

Son olarak, bize kattıkları bilgi ve birikimlerin yanı sıra, hayatımızdaki iz bırakan katkılarından dolayı üzerimizde emeği geçen tüm akademisyen hocalarımıza derin bir minnettarlık ve saygıyla teşekkür eder, kitabımızı hazırlarken bizim aldığımız keyfi siz değerli okuyucularımızın da aynı şekilde hissetmenizi dileriz.

Prof. Dr. N. YORDAM, Doç. Dr. A. ALİKAŞİFOĞLU, Doç. Dr. A. BİDECİ

 Bu kitap güncel bilgilerin ışığında hormon ölçüm teknikleri ve genel prensiplerini, büyüme hormonu, insülün benzeri büyüme faktörü IGF-I ve IGF bağlayıcı protein 3 ölçüm metodlarını, büyüme hormonu uyarı ve süpresyon testlerini, beta hücre işlevleri ve insülün duyarlılığının değerlendirilmesinde kullanılan bazal ölçümler, glukoz klemp testi, oral ve intravenöz glukoz tolerans testi uygulaması ve yorumlanmasını, hipoglisemide kullanılan testleri ve algoritmayı, tip 1 diyabette otoimmunite ile ilgili testleri, erken ve gecikmiş puberte tanısında kullanılan testleri ve yorumlarını, puberte bozukluklarında radyolojik değerlendirmeyi, su kısıtlama testi ve sodyum dengesinin değerlendirilmesinde kullanılan testleri, adrenal yetmezlik, konjenital adrenal hiperplazi, aşırı kortizol salınımında kullanılan testleri ve inferior petrozal sinus örneklemesinin klinikte kullanımını, adrenal medulla ile ilgili testleri, bazal tirod hormonları, tiroid antikorları, TRH testinin ayrıntılı olarak irdelenmesini, vitamin D metabolitleri, paratiroid fonksiyonu ve kemik döngüsü parametrelerinin değerlendirilmesini içermektedir.

Hurst's the Heart, 14th Edition: Two Volume Set 14th Edition

• Cardiology’s cornerstone text – thoroughly updated to reflect the latest clinical perspectives and cutting-edge topics

  Hailed for its authority, currency, and ability to translate the latest technical and clinical advances into clinical application, Hurst’s The Heart is the field’s landmark text and cardiology’s longest continuously published reference text. A previous edition of this trusted classic was described by Doody’s as “an outstanding choice for those who strive for a firm foundation in cardiovascular medicine, as well as an up-to-date and user-friendly source that addresses every discipline in the field.”

  Readers will find succinct, visually appealing summaries of all the major new trials, and guidelines, along with tips for optimizing outcomes and health quality. The Fourteenth Edition has been completely updated to reflect the latest technical, therapeutic, and clinical advances, while still maintaining a strong focus on patient care. Other enhancements include the addition of textual features such as Practice Points, Common Clinical Questions, and an increased number of the acclaimed Hurst’s diagrams.

  • NEW TO THIS EDITION: Section on Metabolic Disorders and Cardiovascular Disease, Cigarette Smoking and Cardiovascular Disease
  • Enhanced by more than 1,500 full-color illustrations and more than 500 tables
  • Brand new chapters include:  Arrythmogenic Cardiomyopathy, Ischemic Mitral Regurgitation, Degenerative Mitral Valve Disease, Left Ventricular Noncompaction, Evaluation and Management of Acute Heart Failure, Carotid Artery Stenting, Race, Ethnicity, and Cardiovascular disease
  • The only comprehensive cardiology reference to publish every 2.5 years to allow for reporting of the latest trials and guidelines

NÖROLOJİ ALANINDA TÜM DÜNYANIN KABUL ETTİĞİ EFSANE ESER

KLİNİK NÖROLOJİNİN EN ÇOK OKUNAN VE BAŞVURULAN KAYNAKLARINDAN.

BU ÖNEMLİ ESERE KARGO ÜCRETİ ÖDEMEDEN HEMEN SAHİP OLUN.

HER BÖLÜMÜN İÇERDİĞİ ARAŞTIRMALARDAKİ İLERLEMENİN GEREKTİĞİ KAPSAMLI YENİLİKLER.

ÇOK CİLTLİ DİĞER KİTAPLARA GÖRE DAHA KULLANIŞLI, TAŞINABİLİR VE UCUZDUR. DAHA KISA OLAN CİLTSİZ KİTAPLAR İSE DAHA AZ BİLGİ VE KAYNAK İÇERİR.

BU BASKIDA İÇİNDEKİLER LİSTESİNDEN DE GÖRÜLECEĞİ GİBİ HER BÖLÜMÜN İÇERDİĞİ ARAŞTIRMALARDAKİ İLERLEMENİN GEREKTİĞİ KAPSAMLI YENİLİKLER YER ALMAKTADIR.

YAZAR KADROSU SİZİ GEREKSİZ BİLGİYE BOĞMAMAK VE KİTABIN İÇİNDE KAYBOLMANIZI ENGELLEMEK İÇİN YOĞUN EMEK VERMİŞTİR.

“Merritt'in Nörolojisi” adlı kitap, 1955 yıldan beri yayınlanan, Klinik Nöroloji alanında en çok okunan ve başvurulan temel kitaplardan biri olmuştur ve olmaya devam etmektedir. Kolay anlaşılırlığı, genel bilginin basite indirgenip ancak değerinden hiçbir şey kaybetmeden sunulması gibi özellikleri ile ilk basıldığı tarihten bugüne kadar önemini korumuştur.

Şimdi 11. baskıyı sunuyoruz. Dinamik bir kitabın olması gerektiği gibi yazarların isimleri yıllar içinde çoğalarak değişti. Ancak Merritt'e olan bağları devam etti. Merritt'in öğrencilerinin çoğu hala bu kitabın yazarlarından ve onların öğrencileri, bir anlamda Merritt'in entellektüel torunları da artarak yazarların arasına katıldılar.

Karşılaşılması olası olgular, sık veya seyrek görülen hastalıklar hakkında önemli veriler sağlaması açısından faydalı olacağını umuyoruz.

Meritt'in yazım biçemini korumaya çalıştık: direkt, açık, az ve öz yazarak, desteklenmeyen düşüncelerden çok (bugün delile dayalı tıp denen) verilerin üzerinde durarak, şekil ile tabloları bolca kullanarak.

Bu kitap elektronik ders kitapları da dahil olmak üzere diğer kitaplarla bir rekabet ile karşı karşıya, fakat başarısı birçok özelliğine dayanıyor. Kitap bilgisayara benzemez, her yere götürülür ve kullanılır. Bir ciltlik ders kitapları, şimdilerde çok yaygın olan çok ciltli diğer kitaplara göre daha kullanışlı, taşınabilir ve ucuzdur. Daha kısa olan ciltsiz kitaplar ise daha az bilgi ve kaynak içerir.

Bu baskıda içindekiler listesinden de görüleceği gibi her bölümün içerdiği araştırmalardaki ilerlemenin gerektiği kapsamlı yenilikler yer almaktadır. Endovasküler nöroloji, şizofreni, duygudurum bozuklukları, anksiyete, somatoform bozukluklar gibi psikiyatrik hastalıkların tanısı ve tedavisindeki önemli gelişmeler yeni bölümler olarak eklendi. Diğer yeni bölümler ise DNA translasyon, pakimenenjit ve Haşimoto ensefalopatisi ile ilgili.

Hemen her bölümde, moleküler genetiğin etkisi oldukça fazla güncelleştirme gerektirdi. Tıp biliminin ilerlemesi tüm konularda uzmanlaşmış bilgi üretimi sağladı. Yazarlarımızın mücadelesi ders kitabının aşırı büyümesine yol açmadan bilginin esasını aktarmaya çalışmak oldu.

Önceki baskıların genel organizasyonuna, bazı konuların yerleştirilmesindeki keyfilik de dahil olmak üzere sadık kaldık. Gebelikte nöbet veya multipl skleroz tartışması bölüm olarak gebelik, epilepsi veya multipl skleroza mı aittir? Lambert Eaton sendromunu en iyi nöromüsküler hastalıklar mı paraneoplastik sentromlar altında mı tanımlamak daha iyi olur? Bu bölümlerde konuların tekrar ele alınmasına karar verdik. Bu belki kitabın beklenilenden daha uzun olmasına neden oldu, fakat okuyucunun bilgiye oluşmak için sayfaları taramak zorunda kalmasını önleyecektir.

Moleküler genetiğin etkisi başka izler de bıraktı. Kitabın düzenlemesini klinik sendromlar ve hastalıklara göre mi yapmaya devam edelim, yoksa mutasyonun yapısına göre mi gruplayalım? Lambert Eaton hastalığı bir kanalopati mi yoksa nöromüsküler bir hastalık mıdır? Familyal hemiplejik migren veya baş ağrısı bir tip kanalopati midir? Hiperkalemik tip distrofik olmayan bir miyotoni mi yoksa periodik paralizi midir? Spinobulber müsküler atrofi mi triplet tekrarı mı yoksa ataksi midir? Tercihimizi klinik sınıflandırmadan yana kullanırken bir yandan da bu giderek daha fazla görülen hastalıkların patogenezlerini anlamanın eşiğinde olduğumuzu fark ettik.

Bir diğer belirsizlik de eponimlerle ilgiliydi: Üstten virgülleri kullanmalı mı kullanmamalı mı? Herkes bunu bir problem olarak görmediği için tıbbi yayınlarda bu konuda bir görüş birliği yoktur. İngilizce nöroloji dergilerinde ve saygın New England Journal of Medicine üstten virgülleri değiştirmedi fakat genetik veya radyoloji dergileri üstten virgülleri düşürmüşlerdir, AMA dergilerinde de olduğu gibi. Biyoloji editörleri konseyi iyeliklerin kullanımına karşı sert tavır almıştır.

İtiraz edilen nokta konunun yalnızca iyelik ile ilgili yönü değildir. Efsanevi mizahçı A. J. Liebling bir kez “Bende Bright'ın hastalığı var ve onda da benimki” diye yazmıştır. Başka bir kullanım şekli olan isim tamlamalarındaki isimler iyelik formunda değildir ama kimse Madison Caddesi, Harvard Üniversitesi, Nobel Ödülü veya Kennedy Merkezi ifadelerine karşı değildir. Başka zorluklar da var, ıslık gibi ses veren “Duchenne'in distrofisi” ve bu terimi kişilerin bazen üstten virgülle bazen virgülsüz kullanması gibi. Nöromüsküler camiası tabii ki “Duchenne distrofi” demeyi tercih etmektedir. Bir de isimleri “s” ile biten bazı bahtsız kahramanların düşünün: Graves, Kufs, Gowers, Menkes ve diğerleri üstten virgülün yanlış olarak eklenmesiyle (gerçekte var olmayan bir “Kuf'un hastalığı” uydurarak) tekil yazılırlar. Eğer iyelik eki eklenirse de, “Graves'in hastalığı”nda olduğu gibi, bir şeyler kulağa yanlış gelir.

Bu yüzden eponimlerle ilgili olarak Victor McKusick'in genel kurallarını dikkate alarak genelde iyelik kullanmamaktan yana olduk ancak bu konuda tamamen de katı davranmadık. Eponimin önüne, özellikle de “the Guillian-Barre syndrome” (Guillian-Barre sendromu) gibi tire ile ayrılmış bileşik kelimelerden önce sıklıkla “the” konduğu görülür. Yine de McKusick'in dediği gibi: “İyelik kullanımının yarattığı uzunluk nedeniyle iyeliksiz kullanılan bazı terimler, söylerken kişiyi zora sokuyor. Örneğin “the Huntington disease” (Huntington hastalığı), “the Wilson disease” (Wilson hastalığı), “the Hodgkin disease” (Hodgkin hastalığı), vb. Kendi adıma en zorladığım “Bell palsy” (Bell felci). Fakat “Huntington disease”, “Alzheimer disease” (Alzheimer hastalığı), “Parkinson disease” (Parkinson hastalığı) ve “Hodgkin disease” artan sıklıkta “the” olmaksızın da kullanılmaktadır. Konuşma sırasında da iyelik olmayan yapı kullanılır ve kulağa gayet doğal gelir.

Victor McKusick'in inanılmaz etkisinin bir sonucu olarak, genetik hastalıklar için katalog numarası verme uygulamasını devam ettirdik. Okur sendromun hikayesini ve artık “online” olan katalogdan bugünkü araştırma verilerini bulabilir. Günümüzde cinsiyet belirtmeden yazma eğiliminden dolayı İnsanoğlunda Mendelyen Geçiş (Mendelian Inheritance in Man) için kısaltma olarak MİM yazmak uygun görünmüyor. Bu tarihi başlığı değiştirmek için geç kalınmış gibi görünüyor ancak İnsanda Mendelyen Geçiş (Human Mendelian Inheritance) demek daha öfonik olurdu.

Diğer taraftan “rijid adam sendromu” ifadesi hala bir problemdir. Makalelerin başlıklarında görülen “Kadında” ya da “erkek çocukta rijid adam sendromu” ifadesinin düzeltilmesi gerekirken “rijid insan sendromu” demek ise tuhaf olacaktır. Benim bunun yerine “Moersch-Woltman sendromu” eponimini kullanma girişimlerim ise hiç başarıya ulaşamamıştır; bu kısmen söylenmesinin kolay olmamasından kısmen de isim sırasını değiştirmenin fayda etmemesinden kaynaklandı.

Bu seçkin rehber fasiyal plastik ve rekonstrüktif cerrahinin temel unsurlarına yoğunlaşmış basit ve kolay okunabilir bir metindir. Her sayfası gerekli bilgiler ile donatılmış ve ilgili alanda eksiksiz bir temel oluşturacak şekilde dizayn edilmiştir.

Bu kitap fasiyal cerrahi alanına yeni başlayacak stajyerler için net, anlaşılır bir sunum içerir ve ilgili hekimler için sık karşılaşılan problemlere kısa bir gözden geçirme sağlar. Profesyonel kütüphaneler ve tüm plastik cerrahlar için ise temel katkıları sağlar.

Gerek ülkemizde gerekse tüm dünyada kalp yetersizliğinin görülme sıklığındaki artışa paralel olarak tanı ve tedavideki gelişmeler hızla süre gelmektedir. Bu kitapta yer alan kalp yetersizliği tanımı, sınıflandırması ve tedavisindeki tarihsel süreç bu hızlı gelişimin önemli bir kanıtıdır.

J. Larry Jameson, Anthony S. Fauci, Dennis L. Kasper, Stephen L. Hauser, Dan L. Longo, Joseph Loscalzo

MASTER MODERN MEDICINE!

Introducing the Landmark Twentieth Edition of the Global Icon of Internal Medicine

The definitive guide to internal medicine is more essential than ever with the latest in disease mechanisms, updated clinical trial results and recommended guidelines, state-of-the art radiographic images, therapeutic approaches and specific treatments, hundreds of demonstrative full-color drawings, and practical clinical decision trees and algorithms

Recognized by healthcare professionals worldwide as the leading authority on applied pathophysiology and clinical medicine, Harrison’s Principles of Internal Medicinegives you the informational foundation you need to provide the best patient care possible.

Essential for practice and education, the landmark 20th Edition features:

• Thoroughly revised content—covering the many new breakthroughs and advances in clinical medicine that have occurred since the last edition of Harrison’s. Chapters on acute and chronic hepatitis, management of diabetes, immune-based therapies in cancer, multiple sclerosis, cardiovascular disease, HIV, and many more, deliver the very latest information on disease mechanisms, diagnostic options, and the specific treatment guidance you need to provide optimal patient care.
• State-of-the-art coverage of disease mechanisms: Harrison’s focuses on pathophysiology with rigor, and with the goal of linking disease mechanisms to treatments. Improved understanding of how diseases develop and progress not only promotes better decision-making and higher value care, but also makes for fascinating reading and improved retention. Harrison’s summarizes important new basic science developments, such as the role of mitochondria in programmed and necrotic cell death, the immune system’s role in cancer development and treatment, the impact of telomere shortening in the aging and disease processes, and the role of the microbiome in health and disease. Understanding the role of inflammation in cardiovascular disease, the precise mechanisms of immune deficiency in HIV/AIDS, prions and misfolded proteins in neurodegenerative diseases, and obesity as a predisposition to diabetes are just a few examples of how this edition provides essential pathophysiology information for health professionals.
• All-new sections covering a wide range of new and emerging areas of vital interest to all healthcare professionals. New sections include: Sex and Gender-based Issues in Medicine; Obesity, Diabetes Mellitus, and Metabolic Syndrome; and Consultative Medicine— Plus, a new Part covering cutting-edge topics in research and clinical medicine includes great new chapters on the role of Epigenetics in Health and Disease, Behavioral Strategies to Improve Health, Genomics and Infectious Diseases, Emerging Neuro-Therapeutic Technologies, and Telomere Function in Health and Disease, and Network System Medicine.
• Important and timely new chapters—such as Promoting Good Health, LGBT Health, Systems of Healthcare, Approach to Medical Consultation, Pharmacogenomics, Antimicrobial Resistance, Worldwide Changes in Patterns of Infectious Diseases, Neuromyelitis Optica, and more—offer the very latest, definitive perspectives on must-know topics in medical education and practice. 
• Updated clinical guidelines, expert opinions, and treatment approaches from world-renowned editors and authors contribute to the accuracy and immediacy of the text material and present a clear blueprint for optimizing patient outcomes.
• End-of-chapter suggested readings reinforce the text material and provide a robust platform for further study and research.

İç Hastalıkları Özet Kitabı. 2017 Baskı

A’dan Z’ye tüm iç hastalıkları konularını güncel ve özet halde bulabileceğiniz, 443 konusunda otör yazar tarafından yazılmış muhteşem bir hızlı başvuru kaynağı.
İç hastalıkları uzmanı mesleğini, kitaplar olmadan yapamaz. Karşısına hasta geldiğinde ise iç hastalıkları uzmanı, o hastası için o anda okuması gereken bilgileri içeren bir kitabı, elinin altında bulundurmalıdır. Çünkü o anda bilgi denizinde dolaşmaya zaman ayıramayabilir. İşte bu kitap "İç Hastalıkları-Özet Kitabı”, iç hastalıkları uzmanının bu gereksinimini karşılayabilmek amacıyla hazırlandı.

Bu kitapta hastalıkların epidemiyoloji, fizyoloji, patofizyoloji, patoloji bilgilerine yer verilmemeye çalışıldı. Aksine o anda hekimin, hastasına yardım etmesi için ivedilikle gerekli tanı, ayırıcı tanı ve sağaltım bilgilerine yer verildi. Bilgiler, ülkemizin çok değerli 443 bilim insanının yazmış olduğu ana İç Hastalıkları Kitabı’ndan itina ve çok yoğun bir çaba ile süzülmüştür.

Kendini güncel tutmak isteyen uzmanlar, asistanlar, yan dal uzmanları, aile hekimleri ve öğrenciler için okuyucu dostu formatta yazılmıştır.

Önsöz:
İç Hastalıkları uzmanlığının anlam ve önemi son yıllarda daha da artmış bulunmaktadır. Hastaya olabildiğince çabuk ve doğru tanı konulmasının, doğru sağaltım uygulanmasının hasta morbidite ve mortalitesini azaltacağı kuşkusuzdur. Yanı sıra, gereksiz tetkiklerin yapılmaması da elbette çok önemlidir. Bunlar gerçekleştiğinde, hastalıkların toplumsal ve ekonomik maliyetinin de asgariye inmiş olacağı öngörülebilir.
Yaralanmalar ve afetzedeler dâhil tüm hastalıkları anlama ve onlarla savaşımda, iç hastalıkları uzmanı temel ve başroldedir. Özellikle iç hastalıkları anadalında, yandallaşmanın çok özendirildiği ve desteklendiği geçmiş 20-30 yıldaki deneyimler, ciddi şekilde tanı gecikmesi ve tanı-sağaltım maliyetlerinin arttığına işaret etmektedir. Çünkü maalesef, çoğu uç dal uzmanlarının, sistematik alınmış tam bir anamnez ve ardından sistematik tam bir fizik bakı yapmadıkları ya da yapamadıkları anlaşılmaktadır. Bu yüzden devletler ve Avrupa Birliği’nin son yıllarda yandallardan çok iç hastalıkları uzmanlığını destekleme kararları aldıklarını görmekteyiz. Ülkemizde de son yıllarda, tıp fakülteleri iç hastalıkları anabilim dallarında bile "GENEL DÂHİLİYE BİLİM DALI” kurulmakta ve yandal uzmanlığına yönelmemiş iç hastalıkları uzmanı öğretim üyesi sayısının arttırılmasına çalışılmaktadır.
İç hastalıkları uzmanının önünde, deyim yerindeyse bir bilgi okyanusu bulunmakta ve bu her geçen gün derinleşmekte ve büyümektedir. O bilgilerin tümünü, hiç birimiz okuyamayız ve aklımızda tutamayız. İşte bu nedenle iç hastalıkları uzmanı mesleğini, kitaplar olmadan yapamaz. Karşısına hasta geldiğinde ise iç hastalıkları uzmanı, o hastası için o anda okuması gereken bilgileri içeren bir kitabı, elinin altında bulundurmalıdır. Çünkü o anda bilgi denizinde dolaşmaya zaman ayıramayabilir. İşte bu kitap "İç Hastalıkları-Özet Kitabı”, iç hastalıkları uzmanının bu gereksinimini karşılayabilmek amacıyla hazırlandı.
Bu kitapta hastalıkların epidemiyoloji, fizyoloji, patofizyoloji, patoloji bilgilerine yer verilmemeye çalışıldı. Aksine o anda hekimin, hastasına yardım etmesi için ivedilikle gerekli tanı, ayırıcı tanı ve sağaltım bilgilerine yer verildi. Bilgiler, ülkemizin çok değerli 443 bilim insanının yazmış olduğu ana İç Hastalıkları Kitabı’ndan itina ve çok yoğun bir çaba ile süzülmüştür. O kitapta kaynaklar metinde atıflandırılmayıp bölüm sonlarında topluca verilmişti. Bu nedenle kaynakçadaki hangi kaynağın hangi satıra ait olduğu seçilemediğinden, elinizdeki kitaba kaynakça konulmamıştır. Tabii ki okuyucu, bütün bilgilerin kaynakçalarına ana kitaptan ulaşabilecektir.
Son olarak vurgulamalıyım ki iç hastalıkları uzmanı mesleğini, tıbbi yazıncayı (literatür) da yakından izleyip, bilgilerini daima güncelleyerek uygulamak zorundadır.

Başarı dileklerimle.

Prof. Dr. Hulki Meltem Sönmez